Có nên tiêm peptide để tăng cường cơ bắp?

Tiêm peptide đang được nhiều người tập thể hình truyền tai nhau như một cách tăng cơ, giảm mỡ nhanh chóng. Vậy liệu phương pháp này có an toàn và được phép sử dụng cho mục đích này không? Bài viết sau đây, với sự tư vấn từ đội ngũ Bác sĩ tại MedFit, sẽ giúp bạn hiểu rõ tiêm peptide là gì, cơ chế tác động lên cơ bắp và mức độ an toàn khi sử dụng.

Peptide là gì và có công dụng gì?

Peptide là các chuỗi acid amin ngắn, đóng vai trò là thành phần cấu tạo nên protein, một thành phần thiết yếu cho nhiều hoạt động của cơ thể như sản xuất hormone, tổng hợp DNA và nhiều chức năng sinh học khác. 

Peptide có thể được tìm thấy tự nhiên trong thực phẩm như thịt, cá, sữa, trứng, đậu và ngũ cốc hoặc được tổng hợp trong phòng thí nghiệm bằng cách kết hợp các acid amin riêng lẻ.

Trong y học, peptide đã được ứng dụng từ hơn 100 năm nay, bắt đầu với insulin dùng điều trị đái tháo đường, và ngày nay được sản xuất phổ biến bằng công nghệ tổng hợp hiện đại. Nhờ tính chọn lọc cao và ít độc tính hơn thuốc hóa dược truyền thống, peptide được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực, gồm:

• Điều trị nội tiết: insulin giúp kiểm soát đường huyết ở người bệnh đái tháo đường.
• Hỗ trợ điều trị ung thư: kháng thể đơn dòng như trastuzumab được dùng trong điều trị ung thư vú.
• Ngăn ngừa loãng xương: teriparatide kích thích quá trình tạo xương mới.
• Phòng ngừa huyết khối: bivalirudin ức chế thrombin, thường dùng trong các phẫu thuật tim mạch.
• Kiểm soát cân nặng: liraglutide và semaglutide giúp kiểm soát sự thèm ăn, hỗ trợ giảm cân.

Hầu hết các peptide được sử dụng qua đường tiêm vì dễ bị phân hủy bởi enzyme tiêu hóa khi uống, đồng thời cần có sự giám sát y tế chặt chẽ để đảm bảo an toàn và hiệu quả.

Peptide giúp cơ bắp tăng trưởng thế nào? 

Trong cộng đồng thể hình, mục tiêu hàng đầu thường là thay đổi thành phần cơ thể nhanh chóng, cụ thể là tăng cơ và giảm mỡ. Một số peptide được cho là có thể hỗ trợ mục tiêu này bằng cách kích thích cơ thể sản xuất hormone tăng trưởng (GH), vốn đóng vai trò quan trọng trong quá trình phục hồi và phát triển cơ sau tập luyện. 

Hormone tăng trưởng sau đó kích thích gan giải phóng IGF-1 (yếu tố tăng trưởng giống insulin-1), giúp tăng cường tổng hợp protein, thúc đẩy phát triển cơ bắp và đốt cháy mỡ hiệu quả hơn.

Ngoài ra, peptide còn được cho là có khả năng rút ngắn thời gian phục hồi sau tập luyện và tăng cường sức mạnh, khiến nhiều người tập thể hình xem đây là lựa chọn để tối ưu hóa hiệu quả tập luyện.

Một số nhóm peptide kích thích hormone tăng trưởng được sử dụng phổ biến trong cộng đồng thể hình gồm:

• Sermorelin, tesamorelin, CJC-1293, CJC-1295: mô phỏng tác dụng của hormone giải phóng hormone tăng trưởng nội sinh, kích thích cơ thể giải phóng hormone tăng trưởng.
• Ipamorelin, macimorelin, tabimorelin: bắt chước hoạt động của hormone ghrelin, vừa kích thích thèm ăn vừa làm tăng giải phóng hormone tăng trưởng.
• Alexamorelin, GHRP-1 đến GHRP-6, hexarelin: tác động lên thụ thể ghrelin (GHS-R1a) tại tuyến yên và vùng dưới đồi để kích thích giải phóng hormone tăng trưởng.

Có nên tiêm peptide để tăng cường cơ bắp?

Không nên tự ý tiêm peptide để tăng cơ. Mặc dù một số peptide kích thích hormone tăng trưởng cho thấy tiềm năng hỗ trợ phát triển cơ bắp, việc sử dụng cho mục đích này vẫn là off-label, tức chưa được FDA Hoa Kỳ hay Bộ Y tế Việt Nam phê duyệt.

Tính an toàn và hiệu quả lâu dài của các peptide này vẫn còn gây tranh cãi. 

Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC) từ năm 1989 và Cơ quan Phòng chống doping Thế giới (WADA) từ năm 2008 đã cấm sử dụng hormone tăng trưởng cùng các peptide kích thích tiết hormone tăng trưởng với mục đích tăng cường thể chất, do lo ngại về nguy cơ rối loạn hormone và bệnh lý tim mạch lâu dài. 

Các nghiên cứu hiện có về độ an toàn cũng chỉ ở quy mô nhỏ, chưa đủ thời gian theo dõi để khẳng định chắc chắn peptide an toàn cho người tập thể hình.

Một rủi ro khác đến từ nguồn gốc sản phẩm. Peptide thường được mua qua các kênh không chính thống như các trang bán thực phẩm bổ sung, nơi chất lượng và độ an toàn rất khó kiểm soát, dễ dẫn đến hậu quả nghiêm trọng nếu không có sự giám sát y tế.

Tại Việt Nam, hiện chưa có loại thuốc peptide nào được Bộ Y tế phê duyệt cho mục đích tăng cơ bắp. Vì vậy, người tập thể hình nên tránh tự ý sử dụng peptide để tăng cơ và tham khảo ý kiến Bác sĩ chuyên khoa nếu quan tâm đến phương pháp này.

Chỉ định y tế và chống chỉ định của một số loại peptide kích thích tiết hormone tăng trưởng

Chỉ định của peptide kích thích hormone tăng trưởng

Hiện nay, FDA Hoa Kỳ chỉ phê duyệt một số loại peptide để điều trị các tình trạng bệnh lý cụ thể theo chỉ định y tế, gồm:

• Sermorelin: được FDA Hoa Kỳ phê duyệt vào năm 1997, chỉ định cho những người bị thiếu hụt hormone tăng trưởng, đặc biệt là trẻ em bị chậm phát triển do thiếu hormone tăng trưởng. Mặc dù chủ yếu được chỉ định để điều trị thiếu hụt hormone tăng trưởng ở trẻ em, Bác sĩ có thể sử dụng sermorelin cho người trưởng thành trong các trường hợp suy giảm hormone tăng trưởng như một cách sử dụng off-label.
• Tesamorelin: được FDA Hoa Kỳ phê duyệt vào năm 2010, chỉ định chủ yếu cho những bệnh nhân nhiễm HIV, đặc biệt là những người bị loạn dưỡng mỡ có mỡ nội tạng dư thừa nhưng ít mỡ dưới da. Tesamorelin giúp giảm mỡ nội tạng mà không làm giảm mỡ dưới da nhờ tác động nhiều hơn lên mỡ nội tạng, từ đó tăng cường quá trình phân giải mỡ và cải thiện độ nhạy insulin, giúp điều chỉnh phân bố mỡ trong cơ thể.

Chống chỉ định của peptide kích thích hormone tăng trưởng

• Sermorelin: chống chỉ định ở những người có tiền sử dị ứng với thành phần của thuốc hoặc bị bệnh ác tính, đặc biệt là ung thư. Người bị rối loạn tuyến yên, bệnh lý về hormone hoặc phụ nữ đang mang thai và cho con bú cũng không nên sử dụng peptide này.
• Tesamorelin: chống chỉ định cho bệnh nhân có tiền sử quá mẫn với tesamorelin hoặc bất kỳ thành phần nào trong thuốc, không dùng cho bệnh nhân đang có khối u đang phát triển, phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú. Bệnh nhân mắc bệnh lý về tuyến yên hoặc tuyến giáp cần thận trọng khi sử dụng.

Cả hai loại peptide này đều yêu cầu sự giám sát chặt chẽ của Bác sĩ chuyên khoa trong suốt quá trình sử dụng để đảm bảo tính an toàn và hiệu quả, đặc biệt quan trọng trong việc tránh các tác dụng phụ hoặc biến chứng không mong muốn.

Tác dụng phụ có thể gặp khi sử dụng peptide kích thích tiết hormone tăng trưởng

Mặc dù peptide có thể mang lại nhiều lợi ích cho cơ thể, sử dụng không đúng cách hoặc kéo dài có thể dẫn đến những tác dụng phụ không mong muốn, bao gồm:

• Tăng cảm giác thèm ăn và lượng đường trong máu: một số loại peptide như GHRP-6, GHRP-2 và hexarelin có thể làm giảm độ nhạy với insulin, gây khó khăn trong kiểm soát đường huyết. Điều này đặc biệt nguy hiểm với người có tiền sử đái tháo đường hoặc rối loạn chuyển hóa.
• Nguy cơ tim mạch: peptide kích thích tiết hormone tăng trưởng có thể gây tăng nhịp tim, huyết áp cao do giữ muối và nước, phì đại cơ tim. Sử dụng lâu dài hoặc không kiểm soát có thể gây căng thẳng cho tim, dẫn đến các bệnh lý tim mạch nghiêm trọng.
• Phản ứng tại chỗ tiêm: có thể gây sưng, đau hoặc bầm tím. Các triệu chứng này thường tạm thời nhưng nếu không xử lý đúng cách có thể dẫn đến nhiễm trùng hoặc tổn thương mô.
• Nguy cơ nhiễm trùng: nếu không đảm bảo vệ sinh khi tiêm, đặc biệt khi dùng kim tiêm không vô trùng, nguy cơ viêm nhiễm và biến chứng nghiêm trọng sẽ tăng cao.
• Mệt mỏi hoặc uể oải: một số người dùng peptide cảm thấy mệt mỏi trong giai đoạn đầu sử dụng, có thể do cơ thể chưa quen với việc tăng sản xuất hormone tăng trưởng hoặc đang điều chỉnh lại cân bằng nội tiết.
• Phản ứng dị ứng: hiếm gặp nhưng có thể xảy ra, với các triệu chứng như khó thở, nổi mề đay hoặc thậm chí sốc phản vệ, một tình trạng nguy hiểm đe dọa tính mạng nếu không được điều trị kịp thời.

Các câu hỏi thường gặp

1. Khi nào nên dùng peptide?

   Các peptide kích thích hormone tăng trưởng như sermorelin, tesamorelin chỉ nên dùng khi có chỉ định của Bác sĩ cho những bệnh lý cụ thể, như thiếu hụt hormone tăng trưởng hoặc loạn dưỡng mỡ ở bệnh nhân HIV. Với mục đích tăng cơ, giảm mỡ, việc sử dụng peptide vẫn là off-label, chưa được phê duyệt nên không được khuyến cáo tự ý sử dụng, kể cả khi đang tập luyện cường độ cao.

2. Loại peptide nào tốt nhất?

   Hiện chưa có đủ bằng chứng khoa học để khẳng định loại peptide nào tốt nhất cho mục đích tăng cơ, vì phần lớn các loại như GHRP, ipamorelin hay CJC-1295 đều chưa được nghiên cứu đầy đủ về hiệu quả và độ an toàn lâu dài. Trong số các peptide kích thích hormone tăng trưởng, chỉ sermorelin và tesamorelin được FDA phê duyệt nhưng cũng chỉ dành cho các chỉ định y tế cụ thể chứ không phải để tăng cơ.

3. Peptide giá bao nhiêu?

   Tại Mỹ, chi phí sử dụng sermorelin dao động khoảng 100-600 USD/tháng tùy hình thức điều trị và cơ sở thực hiện. Tại Việt Nam, do peptide chưa được phê duyệt cho mục đích tăng cơ nên chưa có mức giá chính thức, các sản phẩm bán trôi nổi qua mạng thường không rõ nguồn gốc và chất lượng, vì vậy giá rẻ không đồng nghĩa với an toàn.

Tiêm peptide tuy được đồn đoán hỗ trợ tăng cơ, giảm mỡ nhưng vẫn là phương pháp chưa được Bộ Y tế phê duyệt và tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu tự ý sử dụng. Muốn tăng cơ an toàn, cách tốt nhất vẫn là tập luyện và ăn uống khoa học. 

Nếu muốn đẩy nhanh kết quả, bạn có thể cân nhắc áp dụng thêm các phương pháp công nghệ cao đã được kiểm chứng tại MedFit. Hãy liên hệ với MedFit ngay hôm nay để được tư vấn phương pháp phù hợp.

Tài liệu tham khảo

1. Tavares AB, Micmacher E, et al. “Effects of Growth Hormone Administration on Muscle Strength in Men over 50 Years Old“. Int J Endocrinol. 2013;2013:942030. doi:10.1155/2013/942030
2. Wang L, Wang N, et al. “Therapeutic peptides: current applications and future directions“. Signal Transduct Target Ther. 2022;7(1):48. Published 2022 Feb 14. doi:10.1038/s41392-022-00904-4
3. Sigalos JT, Pastuszak AW. “The Safety and Efficacy of Growth Hormone Secretagogues“. Sex Med Rev. 2018;6(1):45-53. doi:10.1016/j.sxmr.2017.02.004
4. Wu CS, Wei Q, et al. “Protective Effects of Ghrelin on Fasting-Induced Muscle Atrophy in Aging Mice“. J Gerontol A Biol Sci Med Sci. 2020;75(4):621-630. doi:10.1093/gerona/gly256
5. Sigalos JT, Pastuszak AW. “The Safety and Efficacy of Growth Hormone Secretagogues“. Sex Med Rev. 2018;6(1):45-53. doi:10.1016/j.sxmr.2017.02.004
6. Ghanbari R. “Review on the Bioactive Peptides from Marine Sources: Indication for Health Effects“. International Journal of Peptide Research and Therapeutics. doi:10.1007/s10989-018-9766-x
7. Mada S, Ugwu C, Musa M. “Health Promoting Effects of Food-Derived Bioactive Peptides: A Review“. International Journal of Peptide Research and Therapeutics. doi:10.1007/s10989-019-09890-8
8. Alina Petre. “Peptides for Bodybuilding: Do They Work, and Are They Safe?“. Healthline