Danh sách thuốc giảm cân độc hại cho sức khỏe, đã bị cấm hoặc thu hồi

Dưới lớp vỏ quảng cáo đẹp đẽ về “giảm nhanh”, “tự nhiên”, “an toàn tuyệt đối”, thị trường thuốc và thực phẩm chức năng giảm cân hiện nay đang tồn tại nhiều rủi ro nghiêm trọng cho sức khỏe. Không ít sản phẩm chứa hoạt chất nguy hiểm bị che giấu, thậm chí thuộc nhóm đã bị thu hồi vì gây tổn thương gan, tim mạch, hệ thần kinh và đã có trường hợp tử vong được ghi nhận.

Bài viết này sẽ hệ thống lại các thuốc giảm cân độc hại từng bị cấm lưu hành, phân tích những thành phần ẩn nguy hiểm trong các sản phẩm đang được bán rộng rãi và cập nhật các khuyến cáo mới nhất từ Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA), Cơ quan Dược phẩm châu Âu (EMA) cùng Cơ quan Quản lý Thuốc và Sản phẩm Chăm sóc Sức khỏe Anh Quốc (MHRA).

Danh sách thuốc giảm cân độc hại bị cấm hoặc thu hồi

Các loại thuốc giảm cân trong bài được phân chia thành ba nhóm gồm nhóm đã bị cấm và thu hồi chính thức, nhóm sản phẩm chứa thành phần nguy hiểm tiềm ẩn và nhóm các phiên bản phối trộn không đạt chuẩn của GLP-1.

Trong nhóm thuốc đã bị cấm là những loại đã được chứng minh gây hại nghiêm trọng cho sức khỏe người dùng và đã bị cơ quan quản lý thu hồi hoàn toàn khỏi thị trường, gồm nhiều hoạt chất từng gây ra các biến cố nặng nề trong thực tế:

2,4‑dinitrophenol (DNP)

Một trong những loại chất từng gây chấn động giới y học vì mức độ nguy hiểm cực cao là 2,4‑dinitrophenol (DNP). Ban đầu được sử dụng như một hợp chất công nghiệp trong thuốc trừ sâu và thuốc nhuộm, DNP sau đó được một số nhóm quảng bá là “thuốc đốt mỡ” nhờ khả năng tăng cường chuyển hóa và sinh nhiệt. Tuy nhiên, cơ chế hoạt động của DNP thực chất là làm rối loạn quá trình tạo năng lượng trong tế bào, khiến cơ thể tăng nhiệt nhanh chóng, dẫn đến sốt cao không kiểm soát, phá hủy nội tạng và tử vong do suy đa cơ quan.

Đã có nhiều trường hợp tử vong ghi nhận tại châu Âu, đặc biệt ở Anh, nơi một người bán DNP qua mạng Internet bị kết án tù hình sự. Tổ chức Interpol (tổ chức Cảnh sát Hình sự Quốc tế) thậm chí phải phát cảnh báo đỏ về loại chất này, nhấn mạnh rằng đây không phải thuốc giảm cân hợp pháp mà là một hóa chất độc hại chết người. Thông tin về tác động của 2,4-DNP chủ yếu đến từ các ca ngộ độc được báo cáo bởi các đơn vị chăm sóc khẩn cấp và hiện không có thuốc giải độc hoặc phương pháp điều trị khi bị ngộ độc [1].

Fen‑phen

Fen‑phen, viết tắt của hai hoạt chất fenfluramine và phentermine, từng là một cơn sốt trong ngành công nghiệp giảm cân vào thập niên 1990. Thuốc được ca ngợi vì giúp người dùng giảm cảm giác thèm ăn và sụt cân nhanh chóng.

Tuy nhiên, sau vài năm phổ biến, hàng loạt báo cáo y tế cho thấy người dùng fen-phen mắc các vấn đề nghiêm trọng về tim mạch, đặc biệt là tăng áp động mạch phổi và tổn thương van tim, vốn là một biến chứng âm thầm nhưng nguy hiểm chết người. Ước tính có tới 30% người dùng gặp biến chứng tim mà không hề có triệu chứng cảnh báo ban đầu. Năm 1997, FDA đã yêu cầu rút fenfluramine ra khỏi thị trường, đánh dấu một trong những vụ thu hồi thuốc lớn nhất trong lịch sử Hoa Kỳ [2].

Rimonabant

Rimonabant, từng được tung ra thị trường châu Âu dưới tên thương mại Acomplia (và sau đó là Zimulti), là một loại thuốc giảm cân hoạt động trên hệ thống endocannabinoid của não nhằm giảm cảm giác thèm ăn [3]. Mặc dù ban đầu được kỳ vọng là một bước đột phá trong điều trị béo phì, thuốc này nhanh chóng bị chỉ trích nặng nề sau khi người dùng xuất hiện các tác dụng phụ tâm thần nghiêm trọng như trầm cảm, rối loạn lo âu và ý định tự sát.

Thống kê cho thấy, tỷ lệ người có ý nghĩ tự tử cao hơn đáng kể ở nhóm sử dụng rimonabant so với nhóm dùng giả dược. Năm 2008, sau khi ghi nhận nhiều ca tử vong và tai biến tâm thần, EMA đã yêu cầu ngừng lưu hành thuốc này trên toàn EU. Rimonabant chưa bao giờ được FDA chấp thuận tại Hoa Kỳ, phần lớn do những rủi ro tâm thần đã được cảnh báo từ sớm [4].

Sibutramine

Sibutramine là một hoạt chất từng được sử dụng rộng rãi trong các thuốc giảm cân như Meridia (ở Mỹ), Reductil (ở châu Âu) và nhiều tên thương mại khác. Thuốc hoạt động bằng cách ức chế tái hấp thu serotonin và norepinephrine, giúp người dùng cảm thấy no lâu hơn.

Tuy nhiên vào năm 2010, một nghiên cứu quy mô lớn mang tên SCOUT đã cho thấy sibutramine làm tăng đáng kể nguy cơ đau tim, đột quỵ và các biến cố tim mạch nghiêm trọng ở nhóm người có bệnh nền. Sau kết quả này, FDA và EMA đồng loạt ra quyết định thu hồi toàn bộ sản phẩm chứa sibutramine khỏi thị trường. Dù đã bị cấm tại hầu hết các quốc gia, sibutramine vẫn lén lút xuất hiện trong hàng trăm sản phẩm giảm cân “thảo dược” hoặc “tự nhiên” bán trên mạng, gây nguy cơ ngộ độc và tử vong cho người tiêu dùng không hay biết. 

Gần đây, Trung tâm Chống độc của Bệnh viện Bạch Mai ghi nhận một trường hợp ngộ độc nặng gây mất thị lực và tổn thương não sau khi sử dụng một sản phẩm detox cơ thể có chứa sibutramine.

Tại Việt Nam, từ năm 2010 Cục Quản lý Dược thuộc Bộ Y tế đã yêu cầu ngừng cấp phép nhập khẩu nguyên liệu sibutramine. Đến ngày 14/04/2011, Cục tiếp tục ban hành công văn số 5149/QLD-CL đình chỉ lưu hành trên toàn quốc các thuốc chứa sibutramine và thu hồi toàn bộ sản phẩm có hoạt chất này do nguy cơ gây hại nghiêm trọng.

Tất cả số đăng ký của thuốc chứa sibutramine cũng đã bị rút. Tuy nhiên, việc tự ý sử dụng nước detox hoặc thực phẩm giảm cân không rõ nguồn gốc đang được quảng cáo tràn lan vẫn tiềm ẩn khả năng chứa chất đã bị Bộ Y tế cấm và có thể dẫn đến hậu quả nguy hiểm cho sức khỏe [5].

Hydroxycut

Hydroxycut là một dòng thực phẩm chức năng hỗ trợ giảm cân từng rất phổ biến tại Hoa Kỳ vào đầu những năm 2000 và được quảng bá như giải pháp đốt mỡ có nguồn gốc thảo mộc. Đến năm 2009, FDA ghi nhận nhiều trường hợp tổn thương gan cấp ở người sử dụng, bao gồm viêm gan, suy gan và ít nhất một trường hợp tử vong.

Một số bệnh nhân phải ghép gan khẩn cấp. Ngoài tổn thương gan còn xuất hiện các phản ứng nặng khác như tiêu cơ vân và rối loạn nhịp tim. Sau khi điều tra, FDA đã khuyến cáo ngừng sử dụng toàn bộ các sản phẩm Hydroxycut được bán trước thời điểm này.

Nhà sản xuất buộc phải thu hồi tất cả công thức cũ và điều chỉnh lại thành phần trước khi được phép lưu hành trở lại. Một trong những thay đổi quan trọng là loại bỏ ephedra, còn gọi là ma hoàng. Đây là một loại thảo dược chứa ephedrine, chất kích thích mạnh có khả năng làm tăng nhịp tim, tăng huyết áp và từng bị FDA cấm hoàn toàn trong thực phẩm chức năng vì nguy cơ gây đột quỵ và tử vong.

Dù công thức Hydroxycut hiện tại đã loại bỏ ephedra và được xem là an toàn hơn, từ năm 2009 đến nay vẫn xuất hiện thêm các báo cáo về tổn thương gan cùng nhiều phản ứng bất lợi mà giới nghiên cứu cho rằng có thể liên quan đến sản phẩm này.

Tại Việt Nam, Hydroxycut vẫn được bán phổ biến trên các nền tảng trực tuyến. Với những nghi ngại dai dẳng về mức độ rủi ro, Hydroxycut không phải là lựa chọn phù hợp cho mục tiêu giảm cân an toàn. Giảm cân đúng cách cần hướng đến việc cải thiện sức khỏe một cách bền vững thay vì phụ thuộc vào sản phẩm có thể gây biến chứng nghiêm trọng.

Nhóm các sản phẩm chứa thành phần nguy hiểm ẩn

Bên cạnh các loại thuốc giảm cân đã bị thu hồi chính thức, một nguy cơ nghiêm trọng khác đến từ các sản phẩm đang được bày bán rộng rãi dưới dạng thực phẩm chức năng, đặc biệt là các loại được quảng cáo là “tự nhiên”, “chiết xuất thảo mộc”, hay “không cần kê đơn”.

Trên thực tế, nhiều sản phẩm trong số này bị phát hiện chứa các hoạt chất nguy hiểm bị giấu kín, không được công bố trên nhãn và hoàn toàn không được phê duyệt cho sử dụng giảm cân. FDA đã nhiều lần lên tiếng cảnh báo về hiện tượng này, đặc biệt là trong các đợt kiểm tra thị trường mới nhất vào năm 2024–2025.

Theo danh sách cập nhật từ FDA năm 2024-2025, nhiều sản phẩm giảm cân được bán dưới dạng viên uống, kẹo ngậm hoặc bột hòa tan đã bị phát hiện có chứa sibutramine, một hoạt chất đã bị cấm từ năm 2010 do nguy cơ gây đột quỵ và nhồi máu cơ tim hoặc các chất kích thích chưa được kiểm nghiệm an toàn.

Cụ thể, trong các cảnh báo được công bố gần đây, FDA đã nêu đích danh các sản phẩm như FATZorb (tháng 7/2025), Toki Slimming Candy (tháng 6/2025) và hàng loạt sản phẩm khác bao gồm LipoFit Turbo, Thermo Shock, Itcha XS, Body Shape Weight Loss System… đều chứa “thuốc ẩn” bất hợp pháp trong thành phần mà không ghi rõ trên nhãn mác sản phẩm.

Các chất ẩn này có thể tác động lên hệ thần kinh trung ương, khiến người dùng cảm thấy tỉnh táo và giảm thèm ăn trong thời gian ngắn nhưng đồng thời làm tăng huyết áp, gây rối loạn nhịp tim, tổn thương gan và có thể dẫn tới các phản ứng thần kinh nghiêm trọng như lo âu, mất ngủ, hoang tưởng.

Một số sản phẩm còn bị nghi ngờ chứa dẫn xuất của nhóm GLP‑1 không rõ nguồn gốc, vốn là loại thuốc tiêm điều trị đái tháo đường và béo phì cần được sử dụng theo kê đơn. Việc dùng các chất này không có giám sát y tế có thể dẫn đến tụt đường huyết, buồn nôn dữ dội hoặc tổn thương tụy và gan.

FDA khuyến cáo người tiêu dùng tuyệt đối không nên sử dụng bất kỳ sản phẩm giảm cân nào được quảng cáo là “giảm cân nhanh”, “đốt mỡ thần tốc” mà không có thông tin rõ ràng về thành phần và nhà sản xuất. Đặc biệt, các sản phẩm được bán trên các nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội, hoặc từ cá nhân quảng bá không giấy phép cần được xem xét nghiêm túc vì mức độ rủi ro tiềm tàng cho sức khỏe [9].

Nhóm các phiên bản phối trộn không đạt chuẩn của GLP-1

Tiếp nối các cảnh báo của FDA về thực phẩm chức năng chứa thành phần nguy hiểm ẩn, một xu hướng đáng lo ngại khác đang nổi lên chính là việc người tiêu dùng đổ xô tìm mua các loại thuốc tiêm giảm cân thuộc nhóm GLP‑1 như semaglutide (Ozempic, Wegovy) hoặc tirzepatide (Mounjaro, Zepbound) từ các nguồn không rõ ràng, trong đó có cả phiên bản giả, thuốc pha chế (compounded) không hợp pháp và thậm chí là sản phẩm nghiên cứu chỉ dành cho mục đích phòng thí nghiệm.

Vào tháng 4/2025, FDA Hoa Kỳ đã chính thức ban hành lệnh cấm đối với các phiên bản compounded của semaglutide và tirzepatide nếu không sử dụng nguyên liệu từ nhà sản xuất đã được phê duyệt. Đồng thời, cơ quan này cảnh báo người tiêu dùng không nên mua các thuốc tiêm được dán nhãn “for research use only” hoặc “not for human use”, vốn là những dấu hiệu cho thấy sản phẩm không đạt chuẩn để sử dụng trên người và có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe [10].

Việc sử dụng các loại thuốc GLP‑1 không được kiểm định đã dẫn đến nhiều ca nhập viện và tử vong được ghi nhận tại Mỹ và châu Âu. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc liều lượng pha chế không đồng nhất, độ tinh khiết không đảm bảo và nguy cơ nhiễm khuẩn từ quá trình sản xuất không vô trùng.

Nghiên cứu từ UC Health (Hoa Kỳ) cho biết có hàng chục trường hợp người dùng gặp biến chứng như tụt huyết áp, nôn ói không kiểm soát, đau bụng dữ dội và các phản ứng nghiêm trọng như viêm tụy hoặc tổn thương gan sau khi tiêm các thuốc GLP‑1 mua qua mạng hoặc từ phòng khám không có giấy phép [11]. 

Ngay cả khi sử dụng các thuốc GLP‑1 chính quy được cấp phép, người dùng vẫn có thể gặp phải những tác dụng phụ nghiêm trọng. Ghi nhận gần đây cho thấy semaglutide có thể gây mất thị lực đột ngột do NAION (một dạng tổn thương thần kinh thị giác không hồi phục), trong khi tirzepatide và liraglutide có liên quan đến các trường hợp viêm tụy cấp, thậm chí tử vong.

Ngoài ra, các tác dụng phụ khác bao gồm buồn nôn, tiêu chảy, ợ chua nặng, trầm cảm và thay đổi hành vi tâm thần cũng được ghi nhận ở tần suất cao hơn so với dự kiến ban đầu. Theo báo cáo của Cơ quan Quản lý Thuốc và Sản phẩm Y tế Anh (MHRA), tính đến cuối tháng 1/2025, đã có 82 trường hợp tử vong được ghi nhận liên quan đến GLP‑1 bao gồm 22 trường hợp sử dụng để giảm cân, 60 ca dùng điều trị đái tháo đường và các mục đích khác [12].

• Liraglutide (Saxenda): 37 trường hợp
• Tirzepatide (Mounjaro): 33 trường hợp
• Semaglutide (Wegovy/Ozempic): 30 trường hợp

MHRA nhấn mạnh số liệu chưa thể khẳng định thuốc gây tử vong trực tiếp nhưng đã gây ra nghi ngờ nghiêm trọng về sự an toàn khi dùng, đặc biệt là khi người dùng tự mua online hoặc không được giám sát y tế đầy đủ.

Do đó, việc sử dụng GLP‑1 như semaglutide, tirzepatide cần được theo dõi chặt chẽ bởi chuyên gia y tế, chỉ nên được sử dụng trong những trường hợp cần thiết, có chỉ định rõ ràng từ Bác sĩ chuyên khoa và phải được giám sát y tế chặt chẽ trong suốt quá trình điều trị. Các sản phẩm giả, pha chế không rõ nguồn gốc hoặc tự mua trên mạng có thể gây hậu quả nghiêm trọng, thậm chí tử vong.

Bảng tóm tắt các loại thuốc giảm cân gây hại cho sức khỏe

Khuyến cáo khi có ý định sử dụng các thuốc giảm cân

Không sử dụng các sản phẩm giảm cân không rõ nguồn gốc hoặc được quảng bá qua mạng xã hội. Nếu bạn mua được sản phẩm có nhãn “for research use only”, “compounded”, “multi-dose vial” hoặc không có hướng dẫn sử dụng rõ ràng, hãy dừng ngay lập tức. Đó là dấu hiệu của sản phẩm không đạt tiêu chuẩn, tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc hoặc tử vong.

Ưu tiên phương pháp giảm cân tự nhiên và bền vững. Kiểm soát chế độ ăn, giới hạn lượng calorie nạp vào, kết hợp vận động thể chất đều đặn, ngủ đủ giấc và giữ tinh thần thư giãn là những yếu tố đã được chứng minh hiệu quả lâu dài, không cần đến các loại thuốc nguy hiểm.

Nếu cần thiết phải dùng thuốc giảm cân hoặc GLP‑1:

• Hãy đến khám Bác sĩ chuyên khoa nội tiết để được đánh giá toàn diện.
• Chỉ sử dụng thuốc có đơn, được mua từ nhà thuốc có phép.
• Trong quá trình dùng cần theo dõi kỹ các triệu chứng nôn ói, tiêu chảy (gây mất thể tích và có thể dẫn đến suy thận cấp), đau bụng dữ dội, kéo dài, đau lan ra sau lưng (có thể liên quan viêm tuỵ hoặc vấn đề dạ dày), triệu chứng vàng da (liên quan đến nguy cơ sỏi túi mật), chóng mặt, mờ mắt (liên quan đến hạ đường huyết), tăng nhịp tim khi nghỉ hoặc các biểu hiện thay đổi tâm trạng bất thường. Đây đều là các nguy cơ tác dụng phụ của thuốc giảm cân cần người dùng tự theo dõi và báo bác sĩ nếu có các triệu chứng trên.

Cần cảnh giác với các quảng cáo “thần dược giảm cân” từ người nổi tiếng, influencer hoặc các phòng khám không giấy phép. Những nguồn quảng bá này sẽ chối bỏ trách nhiệm nếu xảy ra biến chứng và thường không có chuyên môn y khoa để đưa ra lời khuyên đúng đắn.

Giảm cân bền vững không đến từ những viên thuốc “đốt mỡ cấp tốc” đầy rủi ro mà từ một lối sống được thiết kế khoa học dưới sự đồng hành của chuyên gia. Thay vì đánh đổi sức khỏe cho những lời hứa hẹn vô trách nhiệm, hãy lựa chọn phương pháp an toàn và lâu dài. 

Tại MedFit, mỗi khách hàng đều được Bác sĩ và chuyên gia dinh dưỡng thăm khám kỹ lưỡng để xây dựng lộ trình giảm cân cá nhân hóa. Không chỉ giúp kiểm soát cân nặng hiệu quả mà còn đảm bảo sức khỏe dài lâu. Nếu đang tìm giải pháp giảm cân an toàn và khoa học, hãy liên hệ MedFit ngay hôm nay để được Bác sĩ tư vấn miễn phí và bắt đầu hành trình thay đổi vóc dáng một cách bền vững.

Tài liệu tham khảo

1. Sousa D, Carmo H, Roque Bravo R, Carvalho F, Bastos M L, Guedes de Pinho P, Dias da Silva D. Diet aid or aid to die: an update on 2,4-dinitrophenol (2,4-DNP) use as a weight-loss product. Archives of Toxicology. [online] Available at: https://link.springer.com/article/10.1007/s00204-020-02675-9 [Accessed 19 January 2026]
2. ScienceDirect. Fenfluramine/Phentermine. [online] Available at: https://www.sciencedirect.com/topics/pharmacology-toxicology-and-pharmaceutical-science/fenfluramine-phentermine [Accessed 19 January 2026]
3. PubChem (National Center for Biotechnology Information, U.S. National Library of Medicine). Rimonabant (CID 104850). [online] Available at: https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Rimonabant [Accessed 19 January 2026]
4. Wikipedia contributors. Rimonabant. [online] Available at: https://en.wikipedia.org/wiki/Rimonabant [Accessed 19 January 2026]
5. Sức khỏe và Đời sống. Sibutramine là gì, tại sao lại là chất cấm?. [online] Available at: https://suckhoedoisong.vn/sibutramine-la-gi-tai-sao-lai-la-chat-cam-169240411132303363.htm [Accessed 19 January 2026]
6. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK), U.S. National Library of Medicine (NCBI Bookshelf). Hydroxycut — LiverTox: Clinical and Research Information on Drug-Induced Liver Injury. [online] Available at: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK548251/ [Accessed 19 January 2026]
7. The New York Times. F.D.A. Orders Halt to Experimental Diet Drug. [online] Available at: https://www.nytimes.com/2009/05/02/business/02fda.html [Accessed 19 January 2026]
8. Healthline. Does Hydroxycut Have Side Effects?. [online] Available at: https://www.healthline.com/health/diet-weight-loss/does-hydroxycut-have-side-effects [Accessed 19 January 2026]
9. U.S. Food and Drug Administration (FDA). Weight Loss Product Notifications. [online] Available at: https://www.fda.gov/drugs/medication-health-fraud-notifications/weight-loss-product-notifications [Accessed 19 January 2026]
10. U.S. Food and Drug Administration (FDA). FDA’s Concerns with Unapproved GLP-1 Drugs Used for Weight Loss. [online] Available at: https://www.fda.gov/drugs/postmarket-drug-safety-information-patients-and-providers/fdas-concerns-unapproved-glp-1-drugs-used-weight-loss [Accessed 20 January 2026]
11. UCHealth. What to do about fake weight loss drugs and ban on compounded versions. [online] Available at: https://www.uchealth.org/today/what-to-do-about-fake-weight-loss-drugs-and-ban-on-compounded-versions/ [Accessed 20 January 2026]